မနက်အစောကို ၆ နာရီခွဲမှာ အမြဲနှိုးစက်ပေးထားပါတယ် သို့ပေမယ့် နှိုးစက်ကိုတော့ ကြာတော့အားနာလာတယ် ဘယ်တော့မှ အသံမြည်လည်း နိုးတယ်မရှိပါဘူး။ အိပ်ယာကနိုးတော့ ၇ နာရီခွဲနေပါပြီ မိုးကလည်း သည်းသည်းမဲမဲ ရွာပါတယ် ဘာလို့များ မိုးသည်းသည်းမဲမဲရွာတာကို ခွေးနဲ့ကြောင်နဲ့ရွာတယ်လို့ ခေါ်သလဲမသိဘူးလို့ မဆီမဆိုင်စဉ်းစားမိသေးတယ်။ ဝိရိယလွန်တော့ ကျွန်ြဖစ်တယ်ဆိုလား အဲလိုအဖြစ်မခံချင်လို့ ဝိရိယမထားလိုက်ပုံက လဝကကိုပေးရမယ့် စာရွက်များက တစ်ခုမှမိတ္တူမကူးရသေးပါ။ မိတ္တူကူးစက် အနီးဆုံးရှိတဲ့ Lab ထဲကိုပဲသွားရပါတယ်။ ဒီနိုင်ငံမှာ ဘာဖြစ်လို့များ ဗမာပြည်မှာလို မိတ္တူဆိုင်မရှိလဲမသိ။

ကျောင်းကနေ ထွက်လာတော့ မိတ္တူကူးပြီးတော့ ၁၀ နာရီခွဲနေပါပြီ သူများတွေ လဝကသွားရင် လူစောင့်ရမှာစိုးလို့ ရုံးဖွင့်ချိန်အမှီ ၉ နာရီလောက်သွားတယ် ကိုယ်ကတော့ ဝေ့နေတာနဲ့ ၁၀ နာရီခွဲတောင် လမ်းပေါ်မရောက်သေးပါဘူး။ မိုးကလည်း ပိုသည်းတယ် ဒါနဲ့ တက္ကစီနဲ့လစ်ရပါတယ်။ ကျောင်းကလည်း အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲရှိတော့ လုံခြုံရေးအတွက် အဆောင်တွေဘေးကနေ ဗမာပြည်အားကျလို့ထင်ပါတယ် သံဇကာနဲ့ခတ်ပြီး ကင်မရာများတပ်ထားပါတယ် လမ်းကူးချင်ရင် အရင်လို​ပြေးလို့လွှားလို့ အဆင်မ​ပြေဘူး။

ကားသမားကလည်း စကားကများပါတယ် ဒါတွေကဘာလုပ်သလဲတဲ့ ​ပြောလိုက်ပါတယ် ဒါက ထောင်အသစ်ဆောက်မှာလို့။ ဒါလည်းမလုံပါဘူးဗျာ သံဇကာပဲကျော်ချလို့ရနေတာပဲလို့ ​ပြောလိုက်မိကာရှိတယ် ကားသမားက ဟုတ်တယ်အဆောင်တွေလည်း ပစ္စည်းပျောက်တယ်တဲ့ အဝတ်တွေလှန်းထားတာ ပျောက်သွားတယ် ပင်တီတွေလှန်းထားတာ ပျောက်သွားတယ်တဲ့။ အဲဒါနဲ့​ကျောင်းသူ​တွေ အတန်းရှိလို့ သွားမဝယ်နိုင်သေးလို့ ပင်တီမပါပဲ အတန်းလာတက်ရတယ်ဆိုပဲ။ နေပါဦးခင်ဗျားက ဘယ်လိုလုပ် သူတို့ ပင်တီမပါပဲ အတန်းတက်တာ သိသလဲဆိုတော့ အဲဒါငါ့သမီးပျောက်သွားတာ ဆိုတော့ဘာမှ ဆက်မ​ငြင်းတော့ပါဘူး။

အဟောင်းကကောင်းပြီး အသစ်ကမကောင်းဘူးတဲ့ ကိုယ်မိန်းမကမှ ငွေရှာပေးနိုင်သည်ြဖစ်စေ မရှာနိုင်သည်ြဖစ်စေ မျက်နှာမပျက်ပဲ ကိုယ့်အတွက် လုပ်စရာရှိတာ လုပ်ကိုင်ပေးပါတယ်ဆိုပဲ။ ရည်းစားကတော့ အဲလိုမဟုတ်ဘူး ကိုယ်ကကရုစိုက်နိုင်ချိန်ပဲ ကြည်ဖြူပြီးတော့ ကျန်တဲ့အချိန်ငြူစူတယ်တဲ့။ အဲဒါကြောင့် မိန်းမဆီက ကောင်းတဲ့အကျင့်တွေကို လေ့လာပြီးတော့ ရည်းစားကို သင်ပေးသင့်တယ်ဆိုတော့ ကိုယ်လည်းနည်းနည်း နားရှုပ်သွားတယ်။ နေပါဦး မိန်းမရှိမှတော့ ရည်းစားဘယ်လိုရှိမလဲဆိုတော့ မဟုတ်ဘူးတဲ့ ငါတို့နိုင်ငံက မိန်းမနှစ်ယောက် တစ်ပြိုင်တည်းယူလို့မရဘူးတဲ့ အဲဒါကြောင့်ငါ့မှာ မိန်းမကတစ်ယောက်ပဲ ရှိတယ်တဲ့ ကျန်တာက ရည်းစားဆိုတော့ ကိုယ်လည်း အတော်သနားသွားမိတယ်။ ဗမာပြည်တော့ ဦးနေဝင်းကို ကျေးဇူးတင်သင့်တယ် တရားဝင်က ယူချင်သလောက် ယူလို့ရတယ် တရားဝင်တယ်။

ကားသမားရဲ့စကားကို တစ်လမ်းလုံးသည်းခံ လာလိုက်ရတာ လဝကရုံးရောက်မှပဲ ဒုက္ခကလွတ်ပါတယ်။ ကံကောင်းတယ်ပဲ ​ပြောရမလားမသိပါဘူး လူမရှုပ်ပါဘူး ထုံးစံအတိုင်း တန်းစီရတာတောင် ကိုယ့်ရှေ့မှာတစ်ယောက်ပဲရှိပါတယ် စာရွက်တွေကို​စစ်တဲ့ ကောင်တာကအဘွားကြီးက စစ်ပါတယ် ဖတ်လည်း မဖတ်တတ်ပဲနဲ့ ဗမာလိုရေးထားတဲ့ အိမ်ထောင်စုစာရင်းကိုလည်း မိတ္တူတောင်းပါတယ် မူရင်းကိုကြည့်ချင်တယ် လုပ်နေလို့ ရွေးကောက်ပွဲကို ခုတုံးလုပ်လိုက်ပါတယ် လူစာရင်းကောက်နေတယ် အဲဒါယူလို့မရဘူးလို့ ​ပြောမှရပ်သွားပါတယ်။

သူများကိုရစ်ခဲ့လို့ ဘယ်နေရာရောက်ရောက် ရစ်ခံရတာလည်းထုံးစံပါ တံဆိပ်တုံးထုပြီးတာတောင် အရာရှိအန်တီကြီးက လာပါဦးဆိုလို့သွားရပါတယ်။ ဘာဖြစ်သလဲဆိုတော့ ကျန်တာအကုန်အဆင်​ပြေတယ်တဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ကုမ္ပဏီက နှိပ်ပေးလိုက်တဲ့ တံဆိပ်တုံးက အသေးလေးဖြစ်နေတယ်ဆိုပဲ။ အဲဒါကဘာဖြစ်သလဲဆိုတော့ ကုမ္ပဏီအသေးလည်းမဟုတ်ဘူးတဲ့ ဒီလိုတံဆိပ်တုံးအသေးလေး မဖြစ်သင့်ဘူးဆိုပဲ အတော်လေးစဉ်းစားရကြပ်တယ် ဘယ်လိုမှရှင်းလို့မရပါဘူး ဒါနဲ့ပဲ ကုမ္ပဏီကိုပြန်သွား မတူတဲ့တံဆိပ်တုံးထပ်ရှာပြီး ထုလာခဲ့ရပါတယ် အဲဒါမြင်တော့မှ ဒီဟာမျိုး​ပြောတာတဲ့ တစ်ကယ်က ဘာမှလည်းမထူးပါဘူး နောက်တစ်ခုက အောက်မှာ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းပဲ အပိုပါတာပါ။ နောက်ဆိုရင် ကုမ္ပဏီအရွယ်အစားအပေါ် မူတည်ပြီးတော့ တံဆိပ်တုံးကို လက်မအရွယ်ကနေ လက်တစ်ဝါးအရွယ်အထိ လုပ်ထားသင့်တယ်။

အရင်က Low-Level Programming ကိုအတော်လေး ဝါသနာပါလိုက်သေးတာ အခုခေတ်လို အင်တာနက်မရှိတော့ ဒေါင်းလုပ်လုပ်ပြီး အီးဘုတ်အုပ် ဖတ်လို့မရဘူးပေါ့ဗျာ။ သူငယ်ချင်းနှစ်ယောက် Assembly စာအုပ်တစ်အုပ်ကို မိတ္တူကူးပေးတဲ့ဆိုင်မှာ မှာပြီးကူးယူရတယ် 8086/8088, 80286, 80386 and 80486 Assembly Language Programming ကိုစပြီးဖတ်ဖြစ်ကြတယ် Processor အကြောင်းဖတ်လိုက် Instruction တွေဖတ်လိုက်နဲ့ အတော်လေး လုံးလည်လိုက်ခဲ့တယ်။ အတူတူဖတ်တဲ့ သူငယ်ချင်းကတော့ နောက်ပိုင်းသိပ်မဖတ်ဖြစ်တော့ဘူးပြောတယ် ကိုယ်ကတော့ဆက်ဖတ်ဖြစ်တယ် နောက်ပိုင်းစာသင်စားတော့ ဘယ်သူမှသင်မယ့်လူ မရှိတော့ Assembly ဆိုရင်ကိုယ်ပဲသင်ရတယ်။ စာသင်ရင် ကျောင်းသားတွေကို High-Level Language တစ်ခုနဲ့ရေးထားတဲ့ Program ကို Low-Level Language နဲ့ဘာသာပြန်ပြီးရေးခိုင်းတယ်။

အဆက်ပြတ်နေတာလည်း ကြာပါပြီ တစ်နေ့ကမှ Youtube မှာ Video တစ်ခုတွေ့လို့ကြည့်မိတယ် အစကတော့ Crack လုပ်တဲ့နမူနာလို့ ထင်နေမိတာပါ အဲဒါမျိုးတွေကလည်း Youtube မှာအတော်ပေါတယ် သူကတော့ Keygen ပါရေးပါတယ်။ ဘယ် Software အထောက်အကူမှမယူပဲ ကိုယ်တိုင်ပဲ Assembly ကိုဘာသာပြန်ပြီး ပြန်ရေးပါတယ်။ ဆော့ဝဲအားကိုးနဲ့ Click နှိပ်ပြနေရင် ကိုယ်ကလည်း အထင်မကြီးပါဘူး ဒါမျိုး ကိုယ်ပိုင်အစွမ်းအစနဲ့ လုပ်ထားတာမျိုးဆိုရင်တော့ အတော်လေးစိတ်ဝင်စားပါတယ်။ ကိုယ်လည်းတစ်ချိန်က SoftICE နဲ့သူခိုးအကြီးစား လုပ်ခဲ့ဖူးတော့ အားရင်အားသလို ဒါမျိုးတွေလည်း ဝါသနာပါပါတယ်။ Crack လုပ်တာ ခက်ခဲတယ်မဟုတ်ပါဘူး Assembly နည်းနည်းနားလည်ပြီး Debugger သုံးတတ်ရင် အဆင်ပြေပါတယ် စစ်ထားတဲ့နေရာ သင့်လျော်သလိုကျော်ချတဲ့ Code လေးဖြည့်လိုက်ရင် အဆင်ပြေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရှုပ်ထွေးတဲ့ Key Generation တွေကို Reverse ပြန်လုပ်တာကတော့ လွယ်တဲ့အရာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

နမူနာစမ်းပြထားတဲ့ Key Generation ကအရမ်းတော့မရှုပ်ပါဘူး။ အဆက်ပြတ်နေတာလည်းကြာတော့ အပျင်းပြေဆော့ရင်း လုပ်ကြည့်မယ်ဆိုပြီး သူစမ်းပြတဲ့ mIRC ကို Reverse Engeneering လုပ်ကြည့်ပါတယ် ဖြစ်ချင်တော့ သူစမ်းပြတဲ့ Version နဲ့ကိုယ့်မှာရှိတဲ့ Version တူပုံမရဘူး ထွက်လာတဲ့ Code တွေမတူဘူး ဒီတော့စမ်းမိမှတော့ မထူးတော့ပါဘူး ကိုယ့်ဟာကိုယ်ပဲ အစအဆုံးလုပ်ကြည့်လိုက်ရတယ်။ မဆိုးဘူးပြောရမယ် အရင်လောက် အလေ့အကျင့်မရှိတော့ ဖတ်တာမမြန်တော့ဘူး ဒါပေမယ့် စိတ်နဲ့ဖတ်သွားရုံနဲ့ Code တွေကို စိတ်ထဲမှာ Execute လုပ်နိုင်နေသေးတယ် နောက်ပြီးတော့ သူသုံးတဲ့ Debugger ကလည်း တစ်ချိန်တုံးက အကျွမ်းတဝင်ရှိတဲ့ SoftICE မဟုတ်တော့ နည်းနည်းကြောင်တာ တစ်ခုပါပဲ။ နောက်ဆုံး သူ့ရဲ့ Algorithm ကိုရလိုက်ပါတယ် စိတ်ဝင်စားနေတာနဲ့ အိပ်ရေးနည်းနည်းပျက်သွားတယ်။ ဒါကတော့ ကလေးကစားတာ မဟုတ်လောက်ဘူး လူကြီးဖဲရိုက်တာ ခေါ်မယ်ထင်တယ်။ အောက်က Video လေးကြည့်ပြီး ဆော့ကြည့်ကြပါဦးလား။ သူ့အတိုင်း တစ်သွေမတိမ်းလုပ်လို့တော့ ရမယ်မဟုတ်ဘူး ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ ပြောင်းရေးကောင်းရေးရမယ်။

int data[] =
{
0x0B, 0x06, 0x11, 0x0C, 0x0C, 0x0E, 0x05, 0x0C, 0x10, 0x0A, 0x0B, 0x06, 0x0E,
0x0E, 0x04, 0x0B, 0x06, 0x0E, 0x0E, 0x04, 0x0B, 0x09, 0x0C, 0x0B, 0x0A, 0x08,
0x0A, 0x0A, 0x10, 0x08, 0x04, 0x06, 0x0A, 0x0C, 0x10, 0x08, 0x0A, 0x04, 0x10
};

int calculate_hash(char *name, int type)
{
	int hash = 0;
	char *name_temp = name + 3;
	int i = 0;
	while (*name_temp)
	{
		if(type==1)
			hash+=(int) *name_temp++ * data[i++];
		else if(type==2)
			hash+=(int) *name_temp * (int) *(name_temp++ -1) * data[i++];
		if (i>0x26)
			i =0;
	}
	return hash;
}

Software Development လုပ်တဲ့လူတစ်ယောက်အနေနဲ့ လိုအပ်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု့တွေ အမျိုးမျိုးရှိပါတယ် ပထမဆုံးအနေနဲ့ လူလိုတွေးတာကို ဖျောက်ပြီးတော့ ကွန်ပျူတာအလုပ်လုပ်သလို တွေးတတ်ရပါတယ် ဒုတိယအနေနဲ့ ကွန်ပျူတာအလုပ်လုပ်သလို ခိုင်းနိုင်ဖို့အတွက် Programming Language တစ်ခုခုကို အရင်ဆုံးကျွမ်းကျင်အောင် လေ့လာရပါတယ် တတိယအနေနဲ့က နမူနာပြဿနာအတု တွေကိုဖြေရှင်း ကြည့်ရပါတယ်။ နမူနာပြဿနာအတုဆိုရာမှာ ကိုယ်တိုင်က System တစ်ခုသတ်မှတ်ပြီး Implement လုပ်ကြည့်ရပါမယ် ဥပမာပြောရရင် Programming Language တစ်ခုလေ့လာအပြီးမှာ အဲဒီ့ Programming Language ကိုသုံးပြီးတော့ System တစ်ခုရေးကြည့်တာမျိုးကို ဆိုလိုပါတယ်။

သင်မှတတ်တယ်ထင်တဲ့ ကိုယ့်လူမျိုးရဲ့ အကျင့်အရပြောရမယ်ဆိုရင် အပေါ်ကသုံးဆင့်မှာ သင်ပေးလို့ရတာ ဒုတိယတစ်ဆင့်ပဲရှိပါတယ် ကျန်တဲ့အဆင့်နှစ်ခုက ကိုယ်တိုင်လုပ်ယူရတာပါ။ ပထမဆင့်မှာ ကွန်ပျူတာလို တွေးတတ်ဖို့ Logic Building ပုစ္ဆာတွေကို ရှင်းခိုင်းရပါတယ် သင်ယူတဲ့လူက ကိုယ်တိုင်မရှင်းနိုင်လို့ သင်ပေးတဲ့လူက ရှင်းလိုက်ပြီးတော့ အဖြေကိုရှင်းပြရင် သင်ယူတဲ့လူနားလည်သွားပါလိမ့်မယ် ဒါပေမယ့် သင်ယူတဲ့လူမတတ်လိုက်ပါဘူး သူနားလည်သွားတာက နမူနာပုစ္ဆာရဲ့အဖြေသာဖြစ်ပါတယ် တတ်သွားရမယ့် Logic ကိုမရခဲ့ပါဘူး။ တတိယတစ်ဆင့်မှာလည်း ပရောဂျက်တစ်ခု လုပ်ခိုင်းလိုက်တယ် ကျောင်းသားကကြိုးစားမလုပ်ဘူး အဲဒီ့မှာ သင်တန်းဆရာက ဒီလိုဆိုပြီး အစကနေ ဘယ်လိုရေးတယ်ဆိုပြီး ရေးပြလိုက်တယ် အဲဒါဆိုလည်း ကျောင်းသားအတွက် အလကားပါပဲ ရေးတတ်သွားတယ်လို့ ထင်သွားတယ် သို့ပေမယ့် ဘာမှမရလိုက်ပါဘူး။

ဘယ်သင်တန်းကောင်းသလဲ ဆိုတဲ့အမေးတွေကို ဖြေရမယ်ဆိုရင် အပေါ်မှာပြောထားသလို သင်ယူမယ့်လူအနေနဲ့ ပထမနဲ့ တတိယ အဆင့်နှစ်ဆင့်ကို ကိုယ်တိုင်သင်ယူရမယ်ဆိုတာ သဘောပေါက်ရင် ဘယ်သင်တန်းမှာသင်သင် အတူတူပါပဲ။ ချော့သင်တဲ့နေရာမှာ ဗမာပြည်ထက် ကောင်းတဲ့နေရာ တစ်နေရာမှ မမြင်ဖူးပါဘူး ဗမာပြည်က တက္ကသိုလ်မှာ Language တစ်ခုကို တစ်နှစ်သင်ရတယ် စာသင်လအနေနဲ့တွက်ရင် ၉ လလောက်ရှိပါတယ် တတိယနှစ်အထိ Language တစ်မျိုးစီသင်ပါတယ်။ တစ်ခြားနိုင်ငံက တက္ကသိုလ်မှာ Language တစ်ခုဟာ Semester တစ်ခုပဲသင်ပါတယ် စာသင်လဟာ ၄ လလောက်ပဲရှိတယ် စာသင်ရက် ၁၅ ရက်လောက်ပဲရတယ် အနည်းဆုံး တစ်ရက်တစ်ခန်းနဲ့ အပြတ်သင်တာပါ ဗမာပြည်လို ဒီတစ်ပါတ် if နောက်တစ်ပါတ် for ဆိုပြီးသင်နိုင်တာမဟုတ်ပါ။ အဲဒါကို ဘာလို့တတ်သလဲဆိုတော့ ပရောဂျက်က အနည်းဆုံး ၄ဝ% လောက်ယူပါတယ် ဒီတော့အဲဒါမလုပ်ရင် ကျဖို့ကသေချာပါတယ် ဒီတော့သင်တာ မကောင်းလည်း ကျမှာကြောက်တော့ အတင်းတွန်းပြီး ကိုယ့်ဟာကိုယ်လုပ်ရပါတယ်။ ဗမာပြည်က တက္ကသိုလ်က အဲဒီ့လိုဖိအား မရှိတဲ့အတွက် ကိုယ့်ကိုကိုယ် တတ်အောင်လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားလိုပါတယ် အဲဒါသာရှိမယ်ဆိုရင် ဘယ်မှာသင်သင် အတူတူပါပဲ။

အဲဒီ့လိုသင်ခဲ့ရင် အလုပ်မှာသုံးလို့ရပြီလားဆိုရင် သုံးစားလို့မရသေးပါဘူး ပြောရမယ်ဆိုရင် လက်သင်ပဲရှိပါသေးတယ် အလုပ်မှာက သင်တန်းမှာရေးတဲ့ ပရောဂျက်နဲ့ကွာတာက အပြင်မှာသုံးတဲ့ပြဿနာပါ သူ့သတ်မှတ်ချက်ကို မရရအောင်ရေးရပါတယ် ဒီနေရာမှာကိုယ်ရေးတဲ့ Language မှာမပါတဲ့ Features ဖြစ်ဖြစ် ရှိပေမယ့်ကိုယ်မသိတာပဲဖြစ်ဖြစ် ပြဿနာပေါင်းစုံ အမြဲတွေ့ရပါတယ် အဲဒါကိုရှင်းတဲ့နေရာမှာ ကိုယ်တတ်သလောက်နဲ့ ဖြစ်အောင်လုပ်ယူရပါတယ် အဲဒါကို Problem Solving Skill ခေါ်ပါတယ် Problem Solving Skill ဟာတစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက်မတူပါ။ ပြဿနာများများကြုံတဲ့လူဟာ ဖြေရှင်းနည်းများများသိပါတယ် အဲဒါကို အတွေ့အကြုံလို့ခေါ်တာပါပဲ။ Problem Solving Skill မမြင့်ပေမယ့် ပြဿနာတက်လိုက် ဟိုလူ့မေးလိုက် ဒီလူ့မေးလိုက်နဲ့ လိမ်ဖယ်လိမ်ဖယ်နဲ့ အတွေ့အကြုံများများလာတဲ့ လူလည်းရှိတာပါပဲ။ ဒီတော့ဆိုလိုတာက အလုပ်လုပ်တယ်ဆိုရင် အတွေ့အကြုံဆိုတာက တစ်ဖြည်းဖြည်းများလာတာပါ နည်းတာနဲ့ များတာပဲကွာပါတယ် Problem Solving Skill မြင့်တဲ့လူကတော့ အလုပ်လုပ်တာ အချိန်တူရင်တောင် အတွေ့အကြုံပိုများများရမယ်ပေါ့။ ဒီတော့အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် Problem Solving Skill မြင့်သည်ဖြစ်စေ နိမ့်သည်ဖြစ်စေ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါမရှိရင်တော့ အလုပ်လုပ်လို့မရပါ။

အလုပ်လုပ်လို့ရပြီဆိုရင် ဘယ်လောက်အထိ တိုးတက်မလဲဆိုတာ ကြည့်သင့်သေးတယ် Implementation မှာ Problem Solving Skill မြင့်တယ် အတွေ့အကြံများတယ်ဆိုရုံနဲ့ အပြင်ကကြုံတွေ့နေတဲ့ ပြဿနာတွေကို Analyze မလုပ်နိုင်သလို ပရောဂျက်တစ်ခုကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်းမရှိပါ ဒီနေရာမှာ Implementation ထက်ပိုတဲ့ ဘာသာရပ်တွေ အများကြီးသင်ယူဖို့လိုပါသေးတယ် Software Engineering, Project Management, Management Information System, System Analysis and Design စသည်ဖြင့် တတ်ကျွမ်းဖို့လိုပါတယ် အဲဒါတွေကို မသင်ပဲအလုပ်လုပ်ရုံနဲ့ တတ်မယ်လို့မျှော်လင့်လို့မရပါ။ အဲဒါတွေသင်ဖူးရင် လုပ်နိုင်ပြီလားဆိုတော့လည်း မဟုတ်ပါ ဒီနေရာမှာလည်း သင်ထားတာကို သင့်လျော်တဲ့ပြဿနာမှာ သုံးတတ်တဲ့ Problem Solving Skill ရှိဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါတွေမသင်ဖူးရင် ပြဿနာမရှင်းတတ်ဖူးလားဆိုတော့ အဲဒီ့လိုလည်းမဟုတ်ပါ မြင်ဖူးတဲ့ပြဿနာတော့ ရှင်းတတ်ကောင်း ရှင်းတတ်ပါလိမ့်မယ် သို့ပေမယ့် ရှုပ်ထွေးတဲ့ပြဿနာတွေ ရှင်းနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ပါ Implementation ပြဿနာမဟုတ်တဲ့အတွက် ဒါလေးမရေးတတ်လို့ဆိုပြီး ဖိုရမ်မှာမေးလို့လည်း မရတော့ပါ။ ဒီအရာတွေကို Management Problem Solving Skill လို့နာမည်တပ်လိုက်ပါ့မယ် ဒါတွေမကျွမ်းကျင်ပဲ သက်ဆိုင်ရာဌာနရဲ့ Management Level ကိုမရောက်နိုင်ပါ။

ဒါတွေကတော့ လိုအပ်တဲ့ Technical Skill တွေကိုပြောတာပါ ဒါတွေနဲ့တော့ မလုံလောက်သေးပါဘူး အခြားသော Communication, Team Work စသည်ဖြင့်လိုအပ်တဲ့ Skill တွေရှိဦးမှာပါ။ နောက်တစ်ခုက Technical ပဲသိရှိပြီး စီးပွားရေးအမြင်မရှိရင်လည်း Software Developement လုပ်ငန်းတစ်ခုနဲ့ ငွေရှာနိုင်မယ့်လူ ဖြစ်မလာပါဘူး သူများဆီမှာအလုပ်လုပ်တဲ့ ဝန်ထမ်းပဲဖြစ်နိုင်ပါတယ် ရာထူးကြီးသည်ဖြစ်စေ ငယ်သည်ဖြစ်စေ အလုပ်သမားဟာ အလုပ်သမားပါပဲ။ ဒါ့ကြောင့် Software Developement နဲ့အသက်မွေးချင်တယ်ဆိုရင်တော့ ဆယ်တန်းအောင် ကျောင်းမတက်ပဲ Programming သင်ပြီးအလုပ်လုပ်လို့ရတယ်လို့ မတွေးစေချင် လခစားလုပ်ရင်တောင် ခိုင်းသမျှလုပ်ရမယ့် Implementation မှာတစ်သက်လုံး အချိန်ကုန်ခံဖို့မသင့်လျော်ပါ။ ဒါ့ကြောင့် ဘယ်နေရာရောက်ရောက် သင့်တော်တဲ့ ပညာသင်ဖို့လိုအပ်သလို သင်လို့မရတဲ့ Problem Solving Skill လည်းအရေးကြီးလှပါတယ်။

တစ်ခါတစ်လေ ဂျီတော့မှာပြောရင်း အွန်လိုင်းပေါ်က ဘော်တာတွေက ပြောလေ့ရှိတယ် ခင်ဗျားဘလော့ကို နည်းပညာလေးဘာလေး ရေးပါလို့ ပြောတတ်တယ်။ အမြဲတော့မရေးဘူး တစ်ခါတစ်လေရေးပါတယ် ဖတ်ကြည့်ပါလို့ ပြောတော့ အဲဒါမျိုးတွေမဟုတ်ဘူးတဲ့ ခင်ဗျားဘလော့မှာ ဒေါင်းလုပ်လုပ်စရာ ဘာမှမရှိဘူးဆိုပဲ။ ဒါနဲ့အတော်ပြန်စဥ်းစားရတယ် သူတို့ပြောတာလည်း လွန်တော့မလွန်ဘူး မြင်ဖူးတဲ့ ဗမာနည်းပညာ ဘလော့ဆိုတာတွေက နှစ်မျိုးပဲရှိတယ် File Sharing နဲ့ Application Tips ပဲတွေ့ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် တစ်ခါက မိတ်ဆွေတွေနဲ့ Facebook မှာစကားစပ်မိလို့ ဗမာကွန်ပျူတာ နည်းပညာ ဘလော့ဆိုတာ File Sharing + Crack + Serial ဖြစ်နေသလားလို့ ပြောမိပါသေးတယ်။

Application Tips ဆိုတာက End User အတွက်အသုံးတည့်ပါတယ် ဒါတွေတောင် ကျွန်တော့်အမြင်နဲ့ဆို ကွန်ပျူတာနည်းပညာလို့ မမြင်မိသေးဘူး ဒါတွေက ကွန်ပျူတာအသုံးချမှု့ သက်သက်ပဲ ရှိပါသေးတယ်။ လက်ရှိအနေအထားနဲ့ ကွန်ပျူတာနည်းပညာနဲ့ ပါတ်သက်တဲ့ Knowledge ကို မျှဝေတဲ့ဘလော့ဟာ နည်းလွန်းပါသေးတယ် အများစုကနည်းပညာ ဘလော့ဆိုကြတယ် ဒါပေမယ့် File Sharing နဲ့ Application Tips ကလွဲရင်မတွေ့မိသေးဘူး။ တစ်ခြားနိုင်ငံကလူတွေလည်း File Sharing နဲ့ Application Tips တွေရေးကြပါတယ် ဒါပေမယ့်သူတို့က အဲဒါတွေကို နည်းပညာဆိုပြီး အမည်မတပ်ကြပါဘူး။ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ကတော့ ကွန်ပျူတာ နည်းပညာဘလော့ဆိုတာ ရေးတဲ့လူရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အသိဥာဏ်ရယ် လေ့လာထားတဲ့ ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သုံးသပ်ချက်တင်ပြချက် ဘယ်လောက် ပါဝင်တယ်ပဲ အဓိကထားပါတယ် အဲဒါတွေမပါရင် ကွန်ပျူတာ နည်းပညာဘလော့လို့ လက်သင့်မခံပါဘူး။

နမူနာပြရမယ်ဆိုရင် ဘလော့နှစ်ခုရှာကြည့်ထားတယ်။ ပထမတစ်ခုက Brian E. Hall

ရဲ့ ဘလော့ကိုကြည့်နိုင်တယ် သူဟာကွန်ပျူတာ နည်းပညာလောကရဲ့ နာမည်ကြီးပေ့ဆိုတဲ့ လူတွေအထဲမှာ မပါဝင်ပါဘူး။ သူ့ရဲ့ဘလော့ကို ကြည့်နိုင်တယ် သူရဲ့ကိုယ်ပိုင်အသိဥာဏ်နဲ့ ပါတ်သက်တဲ့ နည်းပညာ အကြောင်းအရာတွေ ရေးပါတယ် နောက်ဆုံး ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ စာအုပ်တွေပါပါတယ် ဒေါင်းလုပ်လုပ်ခွင့်ပေးတယ် File Sharing မဟုတ်ပါဘူး သူ့ရဲ့ လေ့လာထားတဲ့ ကိုယ်ပိုင် ကွန်ပျူတာ နည်းပညာ အသိဥာဏ်တွေပါ ရေးသမျှဟာ အကုန်လုံး အသေးစိတ်ကို ရေးထားတာပါ။ ဒါတွေပဲရေးသလားဆိုတော့ မဟုတ်ပါဘူး သူဝါသနာပါရာ ဓာတ်ပုံအကြောင်း ခရီးသွားတဲ့အကြောင်း စသည်ဖြင့်လည်း ရေးထားပါသေးတယ်။

ဒုတိယတစ်ခုအနေနဲ့ Joe Drumgoole

ရဲ့ဘလော့ကိုလည်း ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ သူကတော့ CloudSplit Ltd ရဲ့ CEO တစ်ယောက်ပါ။ သူ့ဘလော့မှာ အစုံရေးလေ့ရှိတယ် ထမင်းဆိုင်မှာ ထမင်းသွားစားတာ ချက်နည်းပြုတ်နည်းကနေ သူ့ရဲ့ Conference Presentation အထိ အကုန်ပါပါတယ်။ သူရေးတာက နည်းပညာနဲ့ပါတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရာဆိုရင် စီးပွားရေးအမြင်နဲ့ ခြုံငုံရေးတတ်ပါတယ် ပထမဘလော့မှာ ပြောထားသလို Technical Detail ရေးတဲ့လူမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သူရေးတဲ့အကြောင်းအရာတွေဟာ ကွန်ပျူတာနည်းပညာပါပဲ မဟုတ်ဘူးလို့ ဘယ်လိုမှမငြင်းနိုင်ပါဘူး။

ဗမာလိုရေးတဲ့ နည်းပညာဘလော့ဆိုတာတွေမှာ အဲဒါမျိုးတွေနည်းလွန်းလှတယ် နည်းရခြင်းအကြောင်းအရင်းက ရေးမယ့်လူနည်းတာလည်း ပါသလို လူတိုင်းလည်း မရေးနိုင်တာကလည်း တစ်ချက်အခက်အခဲရှိတယ်။ မြန်မာလူမျိုးတွေထဲမှာ ရေးနိုင်တဲ့ လူတွေရှိပါတယ် ရေးတယ်ဆိုတာကလည်း ရေးရတာ ဝါသနာပါမှ ရေးဖြစ်တာမျိုး ဖြစ်လေတော့ သိတဲ့လူမျိုးတိုင်းလည်း စာမရေးဖြစ်တာက နောက်တစ်ချက်ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ နောက်တစ်ခုက ဖတ်မယ့်ပရိတ်သတ် ဗမာလူငယ်တွေ ကွန်ပျူတာနည်းပညာကို စိတ်ဝင်စားတယ်သာ ပြောကြတယ် တစ်ကယ်တမ်း နင်လားငါလား လိုက်စားတဲ့လူက နည်းလွန်းလှတယ်။ File Sharing ဘလော့လုပ်ရတာက ကျွမ်းကျင်မှု့အတိုင်းအတာက နည်းပညာဘလော့လို အများကြီးမလိုအပ်လှဘူး နောက်ပြီးတော့ ပေးထားတဲ့ Knowledge ပမာဏနဲ့ ဖတ်တဲ့လူရဲ့ Knowledge ပမာဏ ကွာခြားမှု့မများလေတော့ ဖတ်မယ့်လူများတယ် လူအလာများတယ်။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်ပါ File Sharing တွေများများလာတာထက် Technically ဆွေးနွေးတာ တင်ပြတာများတဲ့ ဗမာကွန်ပျူတာ နည်းပညာဘလော့တွေတော့ မြင်မိချင်ပါသေးတယ်။

အလုပ်ကိစ္စကို အများကမေးလေ့ရှိတာကို သတိရမိလို့ရေးထားလိုက်တယ်။ အများမှားတတ်တာက ဗမာပြည်ကဘွဲ့ကသုံးမရဘူးတဲ့ အဲဒီလိုတော့မဟုတ်ဘူးဗျ ဗမာပြည်ကဘွဲ့မရှိရင်တော့ နိုင်ငံခြားကဘွဲ့တော့ရှိရမယ် မဟုတ်ရင် စင်ကာပူမှာ အလုပ်ရလည်း Pass မရတာတွေရှိတယ် Degree ဆိုတာလည်း ဘယ်ကရရလိုအပ်ချက် တစ်ခုအဖြစ်ရှိပါတယ် ကောင်းတာက ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်နဲ့ အခြေခံဘွဲ့ဟာတူရင် ပိုအဆင်ပြေပါတယ် ရထားတဲ့ဘွဲ့က သမိုင်း အလုပ်က ပရိုဂရမ်မာဆိုလည်း မဟုတ်သေးဘူးရယ်။ လူတိုင်းမေးလေ့ရှိတာက ဘယ်လိုအလုပ်တွေ ပေါသလဲပေါ့ .Net, Java, PHP, Networking စုံနေတာပါပဲ။ တစ်ကယ်ကတော့ ပေါတယ်မဟုတ်ပါဘူး အကုန်လုံးရှိပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ဘယ်လိုလက်မှတ်တွေ MCTS, MCPD, MCSE, SCJP, SCJD, CCNA, … စသည်ဖြင့်ပေါ့ ဘယ်ဟာတွေအသုံးကျသလဲဆိုတော့ ကိုယ်စိတ်ဝင်စားရာသာ ဖြေခဲ့ပါအကုန်အသုံးကျပါတယ်။ နောက်တစ်ခုက ဘယ်လက်မှတ်က အလုပ်ရတာ လွယ်သလဲဆိုတော့ ဘယ်လက်မှတ်မှ အလုပ်ရမလွယ်ပါဘူး လက်မှတ်ပြရုံနဲ့ အလုပ်ခန့်တဲ့ခေတ်က ကုန်သွားတာကြာပေါ့ အင်တွေများလွန်းလို့လည်းပါတယ် ကျက်ဖြေတာတွေလည်း နောက်တစ်ခုပါတာပေါ့လေ။

လက်မှတ်ဆိုတာကတော့ စာရွက်ပေါ်က အထောက်အထားတစ်ခု အဖြစ်တော့လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် အလုပ်ရဖို့ ဘာလိုသလဲဆိုတော့ တတ်ဖို့လိုအပ်ပါတယ် ကိုယ့်ဘက်ကတော့ အလုပ်ကသင်သွားမယ်လို့ မျော်လင့်ပေမယ့် အလုပ်ရှင်ကအဲဒီလို မမျော်လင့်ပါဘူး သင်ပေးရမယ့်လူခန့်ရင် အနည်းဆုံး ၃ လလောက်တော့ ခိုင်းစားမရပါဘူး မသင်ရမယ့်လူခန့်လိုက်ရင် သင်ပေးရသက်သာတယ် ပိုလည်းခိုင်းလို့ရတယ်မဟုတ်လား ဘယ်သူမှ လစာပေးထားပြီး ခိုင်းလို့မရတာ မလိုချင်ပါဘူး။ ကိုယ့်အတတ်ပညာနဲ့မဟုတ်ပဲ အလုပ်ထဲရောက်မှ အသစ်သင်ပေးပြီးလုပ်ရမယ့် အကြောင်းအရာဆိုရင်တော့ တစ်မျိုးပေါ့လေ အဲဒီ့လိုအလုပ်တွေလည်းရှိတာပါပဲ။ ကိုယ်လျောက်တဲ့အလုပ်နဲ့ ပတ်သက်တာသိရင်လည်း ပိုကောင်းပါတယ် အဲဒါဆိုရင် ငါမင်းတို့အလုပ်မှာ အကျိုးရှိအောင် ဘာတွေလုပ်ပေးနိုင်တယ် ပြောပြနိုင်ရင် ပိုအဆင်ပြေတာပေါ့။

နောက်တစ်ခုက လစာဘယ်လောက်ရမလဲ ဒါကလည်း လက်မှတ်နဲ့မဆိုင်ဘူး အသေအချာစဥ်းစားကြည့်ရင် သူတို့ကလည်း ကိုယ့်လုပ်အားနဲ့ ငွေရှာတာပဲမဟုတ်လား ကိုယ်လုပ်နိုင်တာက အလုပ်ရှင်အတွက် အကျိုးအမြတ်ရှိမယ်ဆိုရင် ကိုယ်ကိုဘာလို့ ငွေပိုမပေးနိုင်ရမလဲ ငါဒီလောက်လုပ်တာက မင်းတို့ဘယ်လောက် အကျိုးအမြတ်ရှိနိုင်မယ် ဒါ့ကြောင့်ငါဒီလောက် လခရရမယ်လို့ ပြောနိုင်မယ်ဆိုရင် တန်ရာတန်ကြေးရမှာပဲပေါ့ အလုပ်ထဲရောက်ပြီး ကိုယ်လုပ်နိုင်တာ ပိုလာတယ် နောက်ပြီးတော့ အလုပ်အတွက် အကျိုးအမြတ်ပိုရှိလာရင် ရတဲ့လခလည်း ပိုလာမှာပဲပေါ့။ ငါကဘယ်လက်မှတ်ရှိတယ် ဘယ်ဘွဲ့ရတယ် ဒါ့ကြောင့်ငါလခ ဘယ်လောက်လိုချင်တယ်ဆိုရင်တော့ အလုပ်ရှင်ကလည်း ထီထိုးရသလိုပဲ ခန့်ပြီးမှသုံးမရလည်း ပြန်ဖြုတ်ရတာ သိပ်မလွယ်လှဘူးလေ ဒီတော့သူလည်း အဆုံးအရှုံးနည်းအောင် စျေးဆစ်တော့တာပေါ့။

ဒါကကိုယ့်ဘက်ကပြောတာပါ အလုပ်ရှင်ကလည်း တန်ရာတန်ကြေး မပေးတာလည်း ရှိလာတတ်တာပဲ အဲဒါဆိုရင်တော့ အစကတည်းက မတန်ရင်မလုပ်ခဲ့တာ ကောင်းပါတယ်။ အလုပ်လုပ်ရင်းနဲ့မှ တန်ရာတန်ကြေး တိုးတောင်းတာ မရဘူးဆိုရင်တော့ တန်ရာတန်ကြေးပေးမယ့် အလုပ်ပြောင်းရပါလိမ့်မယ် အရင်းရှင်ဝါဒမှာ အရှုံးအမြတ်ပဲရှိတယ် စေတနာတွေ မေတ္တာတွေမရှိပါဘူး အလုပ်ရှင်လည်း အကျိုးအမြတ်ရှိလို့ ကိုယ့်ကိုငှားသလို ကိုယ်လည်း အကျိုးအမြတ်ရှိလို့ တန်ရာတန်ကြေးယူပြီး အလုပ်လုပ်ပေးတာပါ ဘာကျေးဇူးခံကျေးဇူးစားမှ မရှိပါဘူး။ လမ်းခွဲမယ်ဆိုရင်လည်း ပြုံးပြုံးနဲ့ပဲလမ်းခွဲခဲ့ပါ အကျိုးအမြတ်မရှိလို့ လက်တွဲဖြုတ်တာ ဒေါသထွက်စရာမရှိပါဘူး။ နောက်အလုပ်တစ်ခုမှာ အရင်အလုပ်က ရန်ဖြစ်ပြီး ထွက်လာတယ်ဆိုတာ ဘယ်လိုမှမကောင်းပါဘူး။

တွေ့နေတာကကြာပါပြီ ဘော်တာတစ်ယောက် Facebook မှာလာတင်မှ Comment များရေးထားတာ မြင်မိလို့ ပြန်သတိရလို့ရေးထားရတယ်။ ပုံကတော့အပေါ်မှာ ပြထားတဲ့အတိုင်းပါပဲ ကာတွန်းဆရာအားကြီးတော်တယ် မြင်သာထင်သာရှိအောင် ဆွဲတတ်တယ်ပြောပါတယ်။ တချို့လည်း ထောက်ခံကြတယ် ဒါမျိုးပြောသင့်ရေးသင့်တယ်တဲ့ ဒါမှမြင်မကောင်းရှု့မကောင်း မဝတ်ကြမှာပြောကြတယ်။ အချို့ကလည်းပြောတယ်ပေါ့လေ ကာတွန်းဆရာလူ့အခွင့်အရေး နားမလည်ဘူးတဲ့။ ကျုပ်ကတော့ ကြားနေရေးသမားပဲလေ မိန်းကလေးတွေလည်း သူများအတိုဝတ်ရင် သူတို့လည်းအတိုဝတ်ချင်မှာပေါ့ ဝတ်ချင်ရင်ဝတ်ကြပါစေလား အတော်တုံးတဲ့လူတွေ အရင်တုံးကမယ်ဗမာဆိုတာ ဘောင်းဘီတိုနဲ့ပြိုင်တာ မသိကြဘူးထင်တယ်။ ကာတွန်းဆရာလည်း သူမြင်တာသူဆွဲတာပဲလေ အဲဒါလည်းသူ့အခွင့်အရေးပဲမဟုတ်လား သူ့ပုံမှာကဘယ်သူလို့ နာမည်တပ်ထားတာမှမဟုတ်ပဲဟာ။ ကြည့်လိုက်တော့ Comment မှာငြင်းခုန်နေတာက ယောက်ျားတွေဗျာ မိန်းကလေးတစ်ယောက်မှ မပါဘူးရယ် တစ်ခုခုတော့လွဲမှားနေတာ အမှန်ပဲ ပြီးတော့သူတို့ဖြင့် မကြည့်ပဲနေကြမည့်လူတွေလည်း မဟုတ်ကြပါဘူး။

ကျွန်တော်ကတော့ အဝတ်အစားနဲ့ ပတ်သက်ရင် ပစိပစပ်များရင် သိပ်စိတ်မရှည်လှဘူး။ ဗမာပြည်ကထွက်လာကာစက လေဆိပ်ရောက်တော့ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်လာကြိုတယ် သူနဲ့အတူနောက်ထပ် သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်ပါလာတယ်။ အဲဒီ့သူငယ်ချင်းက အဝတ်အစားသိပ်ဇီဇာကြောင်တယ် လူကိုကြည့်ပြီးတော့ ဟောဗျာ ဘောင်းဘီကဒေါက်မပါတာ မဝတ်ခဲ့ဘူးလား ဒီမှာဒေါက်နဲ့ဘယ်သူမှမဝတ်ဘူး ရှပ်အင်္ကျီကပွနေတယ် ဒီမှာအကြပ်ပဲဝတ်ကြတယ် ဆံပင်ကြီးက အရှည်ကြီးကို အလယ်မကျ ဘေးမကျနဲ့ခွဲထားတယ် အတိုညှပ်ပြီးထောင်လိုက်ပါနဲ့ တစ်လမ်းလုံးပြောလိုက်လာတယ်။ ကြာတော့စိတ်မရှည်ဘူး ကျုပ်ဝတ်ထားတာ စုတ်စုတ်ပြတ်ပြတ် မြင်မကောင်းတာများ ဝတ်ထားသလား ဒီလိုပုံနဲ့စာသင်ခန်းထဲ ဝင်လို့မရဘူးလား ဒီပုံနဲ့ဆိုရင် အခြားသူများကကျုပ်ကို အဖက်လုပ်ပြီးစကားမပြောကြဘူးလားလို့ ရွဲ့မေးတော့မှရပ်သွားတယ်။ လူကပိန်တော့ ဘောင်းဘီဒေါက်မပါရင် သွားကြားထိုးတံကို ဘောင်းဘီဝတ်ထားသလို စိတ်ထဲထင်မိလို့ဝတ်လေ့မရှိဘူး။ အင်္ကျီအကြပ်ဝတ်တဲ့ အလေ့အကျင့် ငယ်ကတည်းကမရှိဘူး။ ဆံပင်တိုရင်မနေတတ်ဘူး အနည်းဆုံးဆံပင်ဟာ ဂုတ်ကိုထောက်နေမှ အနေတော်လောက်ထင်မိတယ်။ ဘယ်သူတွေ ဘယ်လိုဝတ်ဝတ် ပြောင်းလဲဖို့မစဥ်းစားဘူး။ ဘယ်လိုဝတ်သွားသွား ခင်တဲ့လူကခင်ကြတာပဲ အဲလိုမှမဟုတ်လည်း အဝတ်အစားကြောင့် စကားမပြောချင်ဘူးဆိုလည်း သိပ်အရေးစိုက်မနေပါဘူးလေ။

ကျွန်တော့်အတန်းဖော် အစ်မတွေလည်း သူများနည်းတူပေါ့ တရုတ်မလေးတွေ အားကျလို့ထင်ပါတယ် တစ်ခါတစ်လေ ဘောင်းဘီတို စကပ်အတိုပေါ့။ တစ်ရက်က တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် စာအုပ်တွေနဲ့ ကားဂိတ်နားမှာခလုတ်တိုက်ပြီး စာအုပ်တွေအကုန်ပြုတ်ကျရော ဘေးကလူလိုက်ကြည့်နဲ့ မျက်စိပျက်မျက်နှာပျက်နဲ့ဖြစ်နေရော ကိုယ့်ကလည်း ကားဂိတ်မှာရှိနေတော့ သူငယ်ချင်းအချင်းချင်း ဘာများဖြစ်သလဲပေါ့ဘာတုံးလို့ မေးတော့လည်းမပြောဘူး။ ကျွန်တော်နောက်က ရောက်လာတဲ့အစ်မတွေက ပြာပြာသလဲနဲ့ စာအုပ်ကိုကောက်ပေးတယ်။ ပြီးတော့မှ အစ်မတွေကကိုယ့်ကို အပြစ်တင်ရော နင်ရှိနေတာဘာလို့ စာအုပ်တွေကောက်မပေးသလဲတဲ့။ ဒါနဲ့မဟုတ်သေးပါဘူး သူ့ပုံကစာအုပ်ကျတာကို ဒီလောက်မျက်စိမျက်နှာပျက်နေတာ ကျွန်တော်လည်း စာအုပ်အရေးမစိုက်ပဲ ဘာများဖြစ်လဲလို့မေးသားပဲလို့ပြောတော့။ နင်နဲ့တော့ခက်တယ် စကပ်အတိုနဲ့ သူကစာအုပ်ကို ကုန်းကောက်လို့လည်းမရဘူး ထိုင်ပြီးတော့ကောက်လို့လည်း မရဘူးတဲ့။ ဒါမျိုးကျတော့ ကိုယ့်ဒုက္ခကိုယ်ရှာသလိုပဲလေ။

သူ့နေရာနဲ့သူပေါ့လေ ကိုယ်ဟာကိုယ်ဝတ်ချင်ရာ ဝတ်လို့ရပါတယ် အဝတ်အစားက ကိုယ့်ကိုချုပ်နှောင်ထားသလို ဖြစ်နေရင်တော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့။ ဒီမှာကဘောင်းဘီတို စကပ်အတိုနဲ့က ပြဿနာမရှိပါဘူး အသွားအလာက အဆင်ပြေနေပါတယ် ဒီမှာကမိန်းကလေး Formal ဝတ်စုံက စကပ်အတိုပဲမဟုတ်လား သို့ပေမယ့်စာအုပ် ကောက်မရလောက်အောင်တော့ မတိုဘူးပေါ့လေ။ ရထားလည်း တိုးဝှေ့မနေရသလို ကားလည်းထိုနည်းတူပဲ ဗမာပြည်မှာလို ဒိုင်နာပေါ် ပြေးတက်ရတာမှ မဟုတ်တာ။ ဘောင်းဘီတိုနဲ့ မက်ဒေါ်နယ်ကထိုင်ခုံမှာ ထိုင်ပြီးအစားအသောက် စားနေတာကဘာမှမဖြစ်ပါဘူး အဲအဲ ပုံထဲကလိုမျိုး လမ်းဘေးမှာခွေးခြေခုံအပုနဲ့ ငုတ်တုတ်ထိုင်ပြီး မုန့်ဟင်းခါးစားရင်တော့ ကာတွန်းပုံလိုမျိုးဖြစ်နေမှာပေါ့။ ကျွန်တော့်လို ဂွတီးဂွကျလူမဟုတ်ရင် အများဝတ်လည်း ကိုယ်လည်းဝတ်ချင်မှာပါပဲ ဒါပေမယ့်အမြဲတမ်းတော့ ဘယ်ဖြစ်ပါ့မလဲ ကိုယ်အဝတ်အစားနဲ့ ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်သွားမယ့်နေရာ ကိုက်မကိုက်တော့ စဥ်းစားရဦးမယ်ပေါ့။

ဂျီတော့မှာ ကျွန်တော် တစ်ခုမေးချင်လို့ ခင်ဗျ ဆိုလို့ မေးလို့ပြောမိပြန်တယ်။ ဆော့ဝဲတစ်ခု Install လုပ်လိုက်တာ Restart လုပ်လိုက်တော့ ဝင်းဒိုးက ပြန်ပြီးတော့ တက်မလာတော့ဘူး အဲဒါဘာလုပ်ရမလဲတဲ့။ အရှင်းဆုံးအဖြေ မသိဘူးခင်ဗျာလို့ ဖြေလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပြီးစလွယ် မပြောနဲ့ဗျာတဲ့။ ဟောဗျာ မသိပါဘူးဆိုနေမှ ဘယ်လိုလုပ်ဖြေမလဲ ကိုယ့်စက်တောင် ကိုယ်မပြင်ဖြစ်တာ ၃ နှစ်လောက်ရှိပြီ။ ထပ်မေးဦးမယ်တဲ့ ဘလော့မှာ ဘယ်နိုင်ငံကလာတယ်ဆိုတာ အလံပုံလေးတွေနဲ့ ပေါ်နေတဲ့ဟာမျိုး ထည့်ချင်တယ်တဲ့ ဘယ်လိုထည့်သလဲမေးပြန်ရော။ အဲဒါဆိုရင် ထည့်ထားတဲ့ ဘလော့တစ်ခုကိုသွား မောက်စ်တင်ကြည့်လိုက် ဘယ်ဆိုက်ကနေ အဲဒါမျိုးပေးသလဲ တွေ့လိမ့်မယ်။ အဲဒီ့ဆိုက်မှာ စာရင်းသွင်းပြီးလုပ်လိုက်ပေါ့ အဆင်ပြေမှာပါလို့ ပြောလိုက်တယ်။ ခင်ဗျားပြီးစလွယ်ဖြေပြန်ပြီ အသေးစိတ် ဘယ်အဆင့်ကနေ ဘယ်လိုသိချင်တာတဲ့။ ဟမ်… ငါ့ဘလော့ကိုကြည့် မျက်စေ့ရှုပ်လို့ ဘာမှကိုမထည့်ထားဘူး ငါမလုပ်ဖူးဘူး မင်းဘယ်ကလာတယ်နော်လို့ ပြပြနေတာလည်း စုံစမ်းထောက်လှမ်းနေလို ခံစားရလွန်းလို့ ငါ့ဆိုက်မှာထည့်ကို မထားဘူး။ မင်းစမ်းကြည့်လိုက်ပါ အခက်အခဲရှိရင် ဘယ်နေရာမှာ ဘာဖြစ်တယ်ပြော စမ်းကြည့်ပေးမယ် ငါကတော့ မသုံးဖူးဘူးလို့ဖြေလိုက်တယ်။ ဒီလိုကျပြန်တော့လည်း ခင်ဗျားတောင် မသုံးဖူးတာ ဘယ်လိုလုပ်ခင်ဗျားက စမ်းကြည့်မှာတုံးတဲ့။ ဟမ်… အဲဒါဆို ငါ့ကိုမင်းက ဘာလို့လာမေးနေသလဲ လို့ပြောလိုက်တယ်။

ခင်ဗျားတို့လိုလူတွေကြောင့် ဗမာပြည်ကွန်ပျူတာသမားတွေ လမ်းပျောက်နေတာတဲ့ သိတဲ့အတတ်ပညာကိုလည်း မဖြန့်ဝေဘူးတဲ့။ ဟမ်… နေပါဦး မင်းကငါဘာတတ်တယ်လို့ သိထားလို့လဲ ငါလူအများအထင်ကြီးတဲ့ အတတ်ပညာတစ်ခုမှမတတ် ငါတတ်တဲ့အတတ်ပညာများက လူအများစိတ်မဝင်စားလို့ ပြန်ပြောတော့။ ခင်ဗျားဘာတတ်မှန်းကျုပ်က ဘယ်လိုသိမလဲ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်မေးတာတွေ ခင်ဗျားတစ်ခုမှ ပြန်မဖြေဘူးတဲ့။ အေး… မင်းမေးတဲ့ဟာတွေက ငါအတွက်ကတော့ အတတ်ပညာလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အရာတွေမဟုတ်ဘူး သာမန်လူတစ်ယောက် စမ်းလုပ်ကြည့် နားလည်နိုင်တဲ့အရာတွေပါ။ မင်း… ကိုယ်တိုင်စမ်းကြည့်ပြီးပြီလား ကိုယ်တိုင်လုပ်မကြည့်ပဲနဲ့ လူတစ်ကာကိုလိုက်မေးနေတာလား မင်းအသိဆုံးပဲဖြစ်မှာပါ။ ကျုပ်မှ မသိလို့မေးပါတယ်ဆို ကျုပ်ကဘာလို့စမ်းလုပ်နေရမှာလဲ။ အေးလေ… ငါလည်းမလုပ်ဖူးဘူး ငါဆိုရင်ဒီလိုလုပ်မယ်လို့ မင်းကိုအကြမ်းပြောလိုက်တယ် မဟုတ်လား မင်းအနေနဲ့ ကြိုးစားကြည့်ချင်စိတ်ရှိရင် တစ်ခါတည်းအဆင်ပြေသွားချင် ပြေသွားမယ် အခက်အခဲရှိရင် ငါပေးတဲ့အကြံဆိုတော့ ငါတာဝန်ယူတဲ့အနေနဲ့ ငါစမ်းကြည့်ပေးမယ်လို့ ပြောတယ်မဟုတ်လား။ ခင်ဗျားလည်းမသိမှတော့ ကျုပ်ကခင်ဗျားကို ဘာလို့ဆရာတင်နေရမလဲ။ အေး… ငါ့ကိုဆရာတင်လို့လည်း ငါမပြောပါဘူး ဒါပေမယ့် ငါအကြံတစ်ခုပေးမယ် သူများကိုထပ်ပြီး ဆရာတင်နေလည်း လုပ်တတ်ချင် တတ်သွားမယ် မင်းတိုးတက်မှာ မဟုတ်ဘူး။ မင်းကိုယ်တိုင် မင်းရဲ့ဆရာမဖြစ်သ၍ မင်းသူများနောက်လိုက်ပဲ ဖြစ်နေမှာပဲ။ ငါ့စကားရိုင်းမယ် နားဝင်မချိုဘူး မင်းဟာမင်း နားဝင်းချိုအောင် ပြောတတ်တဲ့လူလိုက်ရှာမေးချေ။ ကိုယ့်အားကိုယ် မကိုးချင်တဲ့ လူတစ်ယောက်အတွက် ငါအချိန်ကုန်ခံပြီး အကြံဥာဏ်မပေးနိုင်။

ဝံသာနုတဲ့ အမျိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာ တဲ့ အင်မတန်ကြားလို့ ကောင်းတဲ့စကားလုံးတွေပဲ။ မမှန်တဲ့ ဖွင့်ဆိုချက်တွေနဲ့ လူ့လွတ်လပ်ခွင့်တွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖုံးကွယ်ထားသလိုခံစားရတယ်။ ဒီအရာတွေရဲ့အောက်မှာ ဘယ်လိုတည်ဆောက်တည်ဆောက် လူ့အခွင့်အရေးမရှိလာနိုင်ပါဘူး။ လူ့အခွင့်အရေးလို့ ပြောနေတဲ့လူတွေလည်း ငါဘယ်လိုများ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်နေသလဲလို့ ဆန်းစစ်သင့်တယ် အဝေးကိုကြည့်စရာမလိုပါဘူး လက်တစ်ကမ်းမှာပဲ ကြည့်လို့ရပါတယ်။။

လူတစ်ယောက်ဟာ အမျိုးဆိုတာက ရွေးချယ်ခွင့်မရှိခဲ့ပါဘူး မွေးဖွားချင်တဲ့ အမျိုးမှာပဲမွေးဖွားလာခဲ့တာပါ။ ဒါပေမယ့် အမျိုးအနွယ်အတွက် မွေးဖွားလာတယ်လို့ မယူဆသင့်ဘူး။ အမျိုးအနွယ်အတွက် သူ့အနေနဲ့ စောင့်ရှောက်ဖို့ တာဝန်ယူဖို့မယူဖို့က လူတစ်ယောက်ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်သာဖြစ်တယ် မည်သူမှဆွဲထားပိုင်ခွင့်မရှိဘူး။ သူ့အသိစိတ်နဲ့သူ လုပ်ဆောင်ဖို့သာ အကြံပေးရုံပဲ တတ်နိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ကရှမ်းဖြစ်နေလို့ သားသမီးကို ဗမာနဲ့သဘောမတူနိုင်ဘူးလား တရုတ်ဖြစ်နေလို့ ကရင်နဲ့ သဘောမတူနိုင်ဘူးလား။ ဒါဟာလူ့အခွင့်အရေးကို ပေါ်တင်ချိုးဖောက်တာပဲ လူတစ်ယောက်ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို အတင်းအဓမ္မ ကန့်သတ်တာပဲ။ အရွယ်ရောက်ပြီး လူတစ်ယောက်ကို မည်သူကမှ ကန့်သတ်ပိုင်ခွင့်မရှိဘူး။ မဖြစ်စေချင်ရင် အကျိုးအကြောင်း သင့်လျော်အောင်ပြောပြီး သူ့အသိစိတ်နဲ့သူ ဆုံးဖြတ်စေဖို့သာရှိတယ်။

ဘာသာဆိုတာကလည်း လူတစ်ယောက်ရဲ့ လွတ်လပ်စွာ ယုံကြည်ခွင့်ပဲ လွတ်လပ်စွာရွေးချယ်ခွင့်ရှိရမယ်။ ဘာသာကို လူမျိုးတစ်မျိုးက အပိုင်စီးပြီးမမြင်သင့်ဘူး ဥပမာပြောရရင် ဗမာလူမျိုးနဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာကို တွဲမမြင်ပါနဲ့။ ဗမာလူမျိုးလည်း ခရစ်ယာန်ဖြစ်ခွင့်ရှိတယ် အစ္စလာန်ဖြစ်ခွင့်ရှိတယ် ဟင်ဒီဖြစ်ခွင့်ရှိတယ် ဂျိမ်းဘာသာဝင်ဖြစ်ခွင့်ရှိတယ်။ မိမိယုံကြည်ရာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိတာပဲ။ မိဘရဲ့ဘာသာကို အတင်းဆက်ခံစေတာ တရားနည်းလမ်းမကျဘူး။ မိဘက ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်ပြီး သားသမီးက ခရစ်ယာန်ဖြစ်ချင်ရင် သားသမီးရဲ့ လွတ်လပ်ပိုင်ခွင်လို့ ခံယူနိုင်သလား စဥ်းစားသင့်တယ်။ မိဘရဲ့ ဘာသာတရားကို အမွေမခံတာကို သားသမီးကို အပြစ်မတင်သင့်ဘူး ကိုယ်မစည်းရုံးနိုင်လို့လို့ ကိုယ်ည့လို့လို့ ခံယူနိုင်ပါသလား။ အိမ်ထောင်ပြုတော့မယ် ဘာသာမတူတဲ့ လူနှစ်ယောက်ကို မင်းက ခရစ်ယာန်ဖြစ်လို့ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ မယူနဲ့လို့ပြောတယ်ဆိုရင် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်တယ်လို့ နားလည်ပါသလား။ ဘာဖြစ်လို့မယူသင့်ဘူးလို့ပဲ အကြံပေးခွင့် စည်းရုံးခွင့်ရှိတယ်။

သာသနာဆိုတာလည်း လူတစ်ယောက်ဟာ သူစောင့်ရှောက်ချင်တဲ့ သာသနာကို စောင့်ရှောက်ပိုင်ခွင့်ရှိတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်လို့ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို မစောင့်ရှောက်သင့်ဖူးလို့ မယူဆသင့်ဘူး။ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်လို့ တစ်ခြားဘာသာတွေရဲ့ သာသနာကိုထိပါးတဲ့ အလုပ်တွေမှာ ထောက်ခံမယ်လို့မယူဆပါနဲ့ ဒါဟာလည်း လူတစ်ယောက်ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်သာဖြစ်တယ် ဘယ်ဘာသာကမှ လူတစ်ယောက်ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို တားမြစ်ခွင့်မရှိဘူး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးတစ်ပါးက မင်းဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်လို့ ခရစ်ယာန် သာသနာကို မထောက်ခံနဲ့လို့ တားမြစ်ရင် ဒါဟာလူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ဖို့ အဲဒီ့ဘုန်းကြီး ကြိုးစားတာပဲ။ ထို့နည်းအတူပဲ ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးက မင်းခရစ်ယာန်ဖြစ်လို့ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ မပါတ်သက်နဲ့လို့ တားမြစ်တာဟာလည်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်တာပဲ။ ဘာလို့မလုပ်ပါနဲ့လို့ပဲ စည်းရုံးခွင့်ရှိတယ် တားမြစ်ခွင့်မရှိဘူး လွတ်လပ်စွာ ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အခွင့်အရေးပါ။